Faset Oynaq Agrisi Nedir, Nece Anlasilir?
Faset oynaqlari onurgalari arxadan bir-birine baglayan, hereket ve tarazligi temin eden kichik oynaqlardir. Iller erzinde asinma (artroz) ve ya zorlanma bu oynaqlari agri menbei ede biler. Faset menseli agri cox vaxt belde lokaldir, sehe tutuklugu yaradir, ayaqda durmaq ve xususile geriye soykenmekle artir, oturanda bir qeder azala biler ve ayaga siyatik tipli ustun yayilim gostermir. Lakin bu xususiyyetler tek bashina diaqnoz qoymur; benzer shikayetler diskden ve diger sebeblerden de ola biler. Buna gore faset mualicesi qerari, muayine ve goruntuleme ile yanashi cox vaxt diaqnostik blokla — agri dashiyan sinir budagina muveqqeti keylesdirici vererek agrinin gercekden azalib azalmadigini test etmekle — tesdiqlenir.
Faset Inyeksiyasi ve Radiotezlikli Denervasiya Nece Edilir?
Her iki usul de achiq cerrahi olmadan, goruntuleme (skopiya) musayieti ile edilir. Faset inyeksiyasinda oynagin ichine ve ya etrafina kortizon novlu steroid ile yerli kechirici verilerek iltihab ve agri sakitlesdirilir; bu hem mualice hem de diaqnoza komek eden bir addimdir. Radiotezlikli denervasiyada ise agri dashiyan kichik sinir budagina (medial budaq) nazik igne ucundan idare olunan istilik enerjisi verilerek sinirin agri oturmesi muveqqeti azaldilir. Mudaxile adeten yerli anesteziya altinda qisa muddetde tamamlanir. Vacib mequam: RF sinir budagini 'mehv etmir', agri oturmesini bir muddet basqilayir; sinir budaqlari zamanla yenilene bildiyi ucun tesir daimi olmaya biler ve agri tekrarlaya biler.
Kime Uygundur, Kime Catmir?
Daha uygun namized, agrisi faset oynaq paterni gosteren, goruntulemede faset artrozu olan ve mumkunse diaqnostik blokla agri menbei faset olaraq tesdiqlenmis xestedir. Eksine, agrinin esl menbei disk yirtigi ve sinir koku tezyiqidirsa, ayaga yayilan radikulyar agri ustundurse ve ya irelileyen guc itkisi varsa faset mualicesi catmir; bu hallarda epidural inyeksiya ve ya — gostericisi varsa — cerrahi one chixir. Yeni 'emeliyyatsiz' olmasi bu usulu her bel agrisi ucun dogru etmir; agrinin menbei dogru teyin edilmezse vaxt itkisi olur. Mufeqqiyetin teyinedicisi dogru xeste ve dogru agri menbei sechimidir.
Diger Usullarla Elaqesi ve Basamaqli Yanasma
Mualice basamaqli dusunulur: evvelce derman, dogru meshqler, fizik terapiya ve heyat terzi tenzimi sinaqdan kechirilir. Bunlara kifayet qeder cavab vermeyen, agrisi faset menseli tesdiqlenmis xestelerde faset inyeksiyasi ve RF menali ara basamaqdir. Agri disk ve sinir koku menselidirse epidural/transforaminal inyeksiya, disk daxili tezyiq problemidirse sechilmis hallarda nukleoplastika daha uygun ola biler. Bu usullar bir-birinin reqibi deyil; dogru xesteye dogru aletin sechilmesi meselesidir. Hansi usulun uygun oldugu agrinin menbei aydinlasdirildiqdan sonra ferdi teyin edilir.
Saglamlasma, Gozlentiler ve Riskler
RF denervasiyanin bir ustunluyu, uygun xestede heftelerle-aylarla sure bilen agri azalmasi vere bilmesidir; bu pencere fizik terapiya ve idmani asanlasdirir. Lakin gercekci olmaq lazimdir: tesir daimi olmaya biler, sinir budaqlari yenilendikce agri tekrarlaya biler ve mudaxile lazim gelende tekrarlana biler. Faset inyeksiyasinin tesiri de deyiskendir. Hech bir mudaxile risksiz deyil; nadir hallarda infeksiya, kechici keylik ve ya mudaxile yerinde agri ola biler ve bunlar melumatli razilig prosesinde danisilir. Hech bir usul ucun 'qeti kechecek' zemaneti verilmir; uzun muddetde ceki nezareti, bel-qarin ezelelerinin guclendirilmesi ve muntezem idman hansi usul tetbiq olunursa olunsun saglamlasmanin daimiligi ucun lazimdir.